Η σόγια είναι ασφαλής; Καταρρίπτοντας τους μύθους ενός διατροφικού δυναμικού

Σπάνια μια διατροφική πηγή απέκτησε τόσο γρήγορη αποδοχή και ταυτόχρονα προσέλκυσε τέτοιου είδους εχθρική κριτική όπως η σόγια. Αμέσως μόλις ο FDA έκανε το εξαιρετικά ασυνήθιστο βήμα το 1999 να επιτρέψει τη χρήση ισχυρισμών υγείας για τη σόγια ως τρόφιμο [1,2], βρέθηκε στο στόχαστρο μιας φωνητικής μειονότητας «ανήσυχων πολιτών» — ορισμένοι από τους οποίους αποκαλύφθηκαν ότι αντιπροσώπευαν ένα στενό τμήμα της βιομηχανίας τροφίμων, η οποία απειλούνταν από τα κέρδη της σόγιας [3].

Χάρη στις προσπάθειές τους, έχει διαδοθεί παραπληροφόρηση που μολύνει τη συζήτηση σχετικά με την πραγματική επίδραση της σόγιας στην υγεία. Αντί να απολαμβάνουν την ευρεία γκάμα ωφελειών, πολλοί ηλικιωμένοι άνθρωποι φοβούνται αδικαιολόγητα την κατανάλωση προϊόντων σόγιας.

Η καλή είδηση είναι ότι η δημοτικότητα και η «διαμάχη» γύρω από τη σόγια οδήγησαν σε σημαντική κλινική μελέτη και έρευνα, δημιουργώντας ένα πλούτο επιστημονικής βιβλιογραφίας που επικυρώνει τις δυνατότητες της σόγιας να προάγει την υγεία.

Σε αυτό το άρθρο, θα ανακαλύψετε πώς η σόγια έγινε αντικείμενο διαμάχης — και γιατί δεν θα έπρεπε να είναι. Θα ανακαλύψετε τα τελευταία ευρήματα για τη σόγια και τα συστατικά της, όπως οι ισοφλαβόνες και η πρωτεΐνη σόγιας. Θα μάθετε επίσης πώς μόλις 15-20 γραμμάρια σόγιας την ημέρα (ή 50-90 mg ισοφλαβόνες σόγιας) μπορούν να λειτουργήσουν σε κυτταρικό επίπεδο παρέχοντας σημαντική άμυνα κατά των καρδιαγγειακών παθήσεων, διαφόρων μορφών καρκίνου, της οστεοπόρωσης και των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης [4].

Σόγια και οιστρογόνα: Η αληθινή ιστορία

Στο επίκεντρο της διαμάχης γύρω από τη σόγια βρίσκεται το «οιστρογονικό» μοριακό προφίλ ορισμένων ενώσεων που βασίζονται στη σόγια — και κατά πόσο αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο ορισμένων εξαρτώμενων από ορμόνες καρκίνων και άλλων αρνητικών επιπτώσεων που σχετίζονται με την ορμονική ανισορροπία.

Η σόγια περιέχει αντιοξειδωτικά πολυφαινόλες (φυτικές ενώσεις) που είναι γνωστές ως ισοφλαβόνες. Οι ισοφλαβόνες θεωρούνται «φυτοοιστρογόνα» ή «διατροφικά οιστρογόνα» λόγω της μοριακής ομοιότητάς τους με τα οιστρογόνα, όπως η οιστραδιόλη (17-β-οιστραδιόλη), η θηλυκή ορμόνη του φύλου. Η ικανότητα των ισοφλαβονών να «μιμούνται» ορισμένες από τις επιδράσεις των οιστρογόνων οδήγησε πολλούς γιατρούς και επιστήμονες να τις χαρακτηρίσουν ως «ασθενή οιστρογόνα».

Αυτό είναι εσφαλμένο, σύμφωνα με τον Δρ. Mark F. McCarty, διεθνώς αναγνωρισμένο ειδικό στις ισοφλαβόνες σόγιας [5]. Οι πρόοδοι στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το σώμα ανταποκρίνεται στα οιστρογόνα (και σε οιστρογονικές ενώσεις) εξηγούν το γιατί.

Τα οιστρογόνα ασκούν την επίδρασή τους στα κύτταρα άμεσα μέσω της παρουσίας υποδοχέων οιστρογόνων. Μέχρι σχετικά πρόσφατα, υπήρχε μόνο ένας γνωστός υποδοχέας, που ονομάζεται πλέον υποδοχέας οιστρογόνων άλφα ή ER-alpha. Η υπερέκφραση του ER-alpha έχει συνδεθεί με διάφορους καρκίνους στους ανθρώπους, όπως ο καρκίνος του μαστού, των ωοθηκών, του ενδομητρίου και του παχέος εντέρου [6-9].

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, [5,10] ανακαλύφθηκε ένας δεύτερος υποδοχέας οιστρογόνων, γνωστός πλέον ως ER-beta. Η έκφραση αυτού του υποδοχέα φαίνεται να αντικρούει πολλές από τις καρκινογόνες δραστηριότητες του ER-alpha [10].

Όπως επισημαίνει ο Δρ. McCarty, η γενιστεΐνη, μία από τις πιο άφθονες ισοφλαβόνες στη σόγια, είναι ένας ιδιαίτερα ισχυρός ενεργοποιητής του ER-beta. Οι επικριτές της σόγιας θεωρούν τη δράση των ισοφλαβονών στους υποδοχείς οιστρογόνων ως πηγή ανησυχίας, χωρίς να αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν περισσότεροι από ένας τύποι υποδοχέων οιστρογόνων στο σώμα, και ότι αυτοί ασκούν πολύ διαφορετικές επιδράσεις.

Αυτός ο ιδιαίτερα επιλεκτικός τρόπος δράσης εξηγεί γιατί οι ισοφλαβόνες σόγιας προάγουν ευεργετικά οιστρογονικά αποτελέσματα σε ιστούς όπου κυριαρχεί ο υποδοχέας ER-beta, αλλά δεν προκαλούν τις επιβλαβείς επιδράσεις της συμβατικής θεραπείας αντικατάστασης οιστρογόνων σε ιστούς όπου κυριαρχεί ο υποδοχέας ER-alpha.

Για παράδειγμα, έχει αποδειχθεί ότι οι ισοφλαβόνες σόγιας ασκούν θετικά αποτελέσματα σε ιστούς όπως τα οστά, το αγγειακό ενδοθήλιο (εσωτερική επένδυση των αιμοφόρων αγγείων) και τα κύτταρα του μαστού χωρίς τις αρνητικές επιδράσεις σε αυτούς και σε άλλους ιστούς, όπως το ήπαρ και η μήτρα, όπου έχουν παρατηρηθεί παρενέργειες της θεραπείας με οιστρογόνα [5]. Στην πραγματικότητα, σε ιστό μαστού που περιέχει και τους δύο τύπους υποδοχέων οιστρογόνων, ο ER-beta έχει αποδειχθεί ότι ασκεί κατασταλτική επίδραση στον πολλαπλασιασμό των κυττάρων που διεγείρεται από τα οιστρογόνα σε θέσεις ER-alpha, μειώνοντας τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού [10]. Αυτή η ισορροπία βοηθά να εξηγηθεί γιατί οι ισοφλαβόνες σόγιας δεν αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού παρά την οιστρογονική τους δράση [5].

Δεκάδες επιδημιολογικές (πληθυσμιακού επιπέδου) μελέτες τεκμηριώνουν το ευρύ φάσμα των οφελών για την υγεία που σχετίζονται με μια δίαιτα πλούσια σε σόγια [11-13]. Οι δίαιτες πλούσιες σε ισοφλαβόνες σόγιας συνδέονται με χαμηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών παθήσεων, οστεοπόρωσης, καρκίνου και επιπλοκών που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης τύπου 2 [14-16].

Οι ισοφλαβόνες σόγιας έχουν χαλαρωτικές επιδράσεις στα αιμοφόρα αγγεία, οι οποίες μεσολαβούνται από την επιρροή τους στη συνθάση μονοξειδίου του αζώτου (NOS), καθώς και ισχυρές αντιοξειδωτικές επιδράσεις, που εξηγούν τη δυνατότητά τους για θεραπεία και πρόληψη της υπέρτασης και του εγκεφαλικού επεισοδίου [11,17]. Δρώντας μέσω ενός άλλου ξεχωριστού μηχανισμού, οι ισοφλαβόνες ρυθμίζουν μονοπάτια σηματοδότησης που ελέγχουν την αλληλεπίδραση του οξειδωτικού στρες με τη φλεγμονή, οδηγώντας σε αυξημένη έκφραση γονιδίων αποτοξίνωσης και αντιοξειδωτικής άμυνας [18].

Το σωρευτικό βάρος των στοιχείων υπέρ των οφελών για την υγεία της σόγιας οδήγησε στην εξαιρετική απόφαση του FDA το 1999 να εγκρίνει μια υγειονομική δήλωση στην ετικέτα τροφίμων για προϊόντα που περιέχουν 25 γραμμάρια πρωτεΐνης σόγιας στην πρόληψη της στεφανιαίας νόσου [14]. Αυτή η δήλωση βασίστηκε σε πλούτο κλινικών δοκιμών καθώς και σε επιδημιολογικά δεδομένα που δείχνουν ότι η υψηλή πρόσληψη ισοφλαβονών σόγιας θα μπορούσε να μειώσει την LDL χοληστερόλη, να αναστείλει τις προφλεγμονώδεις κυτοκίνες, να μειώσει τις πρωτεΐνες προσκόλλησης των κυττάρων, να αναστείλει τη συσσώρευση αιμοπεταλίων και να βελτιώσει την αντιδραστικότητα των αιμοφόρων αγγείων [19]. Πολλά έθνη σε όλο τον κόσμο έχουν πλέον παρόμοια υποστηρίξει τα προϊόντα σόγιας με βάση αυτά τα δεδομένα [10].

Ο Dr. Mark Messina, ένας διακεκριμένος ειδικός στη σόγια από το Τμήμα Διατροφής της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Loma Linda, έχει συνοψίσει τα αξιοσημείωτα οφέλη της σόγιας και παρέχει συγκεκριμένες συστάσεις για τη βέλτιστη πρόσληψη σόγιας. Ο Messina προτείνει, με βάση το σύνολο των διαθέσιμων δεδομένων και πρακτικών διατροφικών προτύπων, ότι τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας θα πρέπει να καταναλώνουν 15-20 γραμμάρια σόγιας την ημέρα, συμπεριλαμβανομένων 50-90 mg ισοφλαβονών [20]. Προσθέτει ότι μια πρόσληψη 25 γραμμαρίων την ημέρα πρωτεΐνης σόγιας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ειδικά για τη μείωση της χοληστερόλης.

Προστασία από καρδιαγγειακές παθήσεις

Τα προϊόντα σόγιας, τόσο οι απομονωμένες πρωτεΐνες σόγιας όσο και οι ισοφλαβόνες, επιφέρουν βαθιά ευεργετικά αποτελέσματα στο ανθρώπινο καρδιαγγειακό σύστημα. Οι πρώτες ανθρώπινες μελέτες έδειξαν ότι η μακροχρόνια κατανάλωση πρωτεΐνης σόγιας πλούσιας σε ισοφλαβόνες μπορούσε να βελτιώσει τα λιπιδικά προφίλ του αίματος, εν μέρει αυξάνοντας την έκφραση μορίων υποδοχέων που απορροφούν την LDL χοληστερόλη [21]. Στην πραγματικότητα, η πρωτεΐνη σόγιας και οι ισοφλαβόνες έχουν παγκοσμίως αποδειχθεί ότι μειώνουν την LDL χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια, ενώ ορισμένες μελέτες έχουν επίσης τεκμηριώσει αυξήσεις της ευεργετικής HDL χοληστερόλης [22,23]. Μαζί με το φυτικό οξύ, ένα άλλο συστατικό της σόγιας, οι ισοφλαβόνες της σόγιας μειώνουν σημαντικά τα επίπεδα ομοκυστεΐνης και επηρεάζουν θετικά άλλους δείκτες κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων [24-27].

Αυτά τα οφέλη επιτυγχάνονται μέσω πολλαπλών μηχανισμών δράσης [28,29]. Τα διάφορα συστατικά της σόγιας ρυθμίζουν ευνοϊκά την έκφραση πολλών γονιδίων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εμπλέκονται σε:

• Επεξεργασία χοληστερόλης και άλλων λιπιδίων
• Σύνθεση και αποδόμηση του μορίου της χοληστερόλης
• Αποτελεσματική χρήση της τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP), της θεμελιώδους μονάδας ενέργειας του σώματος [30]

Αυτές οι επιδράσεις φαίνεται να είναι καθολικές, ωφελώντας νέους και ηλικιωμένους, άνδρες και γυναίκες, κανονικού βάρους και παχύσαρκους [31-34].

Καθώς ο κεντρικός ρόλος της φλεγμονής στις καρδιαγγειακές παθήσεις έγινε πιο κατανοητός, οι επιστήμονες άρχισαν να ενδιαφέρονται για το πώς η κατανάλωση σόγιας μπορεί να επηρεάσει τη φλεγμονώδη διαδικασία [28]. Διαπίστωσαν ότι η βραχυπρόθεσμη κατανάλωση σόγιας μειώνει ορισμένους δείκτες φλεγμονής ενώ αυξάνει τα επίπεδα πλάσματος του αγγειοδιασταλτικού μονοξειδίου του αζώτου σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με μεταβολικό σύνδρομο και βελτιώνει τα σημάδια του μεταβολικού συνδρόμου γενικότερα [35,36]. Η πρωτεΐνη σόγιας αυξάνει επίσης τη δραστηριότητα της παραοξονάσης 1 (PON1), της φυσικής αντιοξειδωτικής ένωσης που βρίσκεται στην HDL χοληστερόλη, η οποία αποτρέπει την οξειδωτική φθορά της χοληστερόλης [37]. Σε ένα προκλινικό μοντέλο, η γενιστεΐνη ανέστειλε το φλεγμονώδες σύμπλεγμα ελέγχου που ονομάζεται πυρηνικός παράγοντας-kappaB (NF-kB) και μείωσε την έκφραση ενός μορίου που είναι απαραίτητο για την παραγωγή αθηρωματικών πλακών [38].

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ: ΣΟΓΙΑ

• Οι πρωτεΐνες σόγιας και οι ισοφλαβόνες προσφέρουν ολοκληρωμένα οφέλη για την υγεία μέσω πολυτροπικών και συμπληρωματικών μηχανισμών.
• Δρουν μέσω διαφόρων μονοπατιών για να μπλοκάρουν την οξείδωση, να μειώσουν τη φλεγμονή και να ρυθμίσουν ευνοϊκά την έκφραση γονιδίων.
• Οι ισοφλαβόνες σόγιας, ιδίως, λειτουργούν ως οιστρογονοειδείς ενώσεις σε πολλούς ιστούς, ενεργοποιώντας κυρίως τους υποδοχείς οιστρογόνων τύπου β, που συνδέονται με ευεργετικά αποτελέσματα όπως η αναστολή του καρκίνου και η βελτίωση της καρδιαγγειακής λειτουργίας.
• Αυτές οι επιδράσεις παρέχουν πολυτροπική προστασία από καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνο, παχυσαρκία, διαβήτη, οστεοπόρωση και πολλές άλλες καταστάσεις που σχετίζονται με τη γήρανση ή τις κακές διατροφικές συνήθειες.
• Μια έξαρση «αντί-σογιαστικής» δημοσιότητας στα τέλη της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε αυξημένο επιστημονικό έλεγχο, ο οποίος έκτοτε αποκάλυψε ακόμα περισσότερα οφέλη για την υγεία από τη σόγια απ' ό,τι είχε αρχικά πιστέψει.
• Μια διατροφή με ποικιλία πηγών πρωτεΐνης, που περιλαμβάνει σημαντικές ποσότητες σόγιας και ισοφλαβονών σόγιας, είναι τόσο ασφαλής όσο και προληπτική κατά των εκφυλιστικών ασθενειών.

Ένας άλλος παράγοντας που συμβάλλει στον κίνδυνο ενός καρδιαγγειακού επεισοδίου, όπως καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο, είναι η τάση των αιμοπεταλίων να συσσωρεύονται, σχηματίζοντας θρόμβους που μπορούν να εμποδίσουν τη ροή του αίματος. Η συσσώρευση των αιμοπεταλίων είναι μια πολύπλοκη, πολυβάθμια διαδικασία που περιλαμβάνει μια σειρά από μόρια σηματοδότησης – και οι ισοφλαβόνες σόγιας δρουν για να μειώσουν την πυκνότητα των ζωτικών υποδοχέων για ένα τέτοιο μόριο, τη θρομβοξάνη Α2, σε άμεση αναλογία με τη συγκέντρωση των ισοφλαβονών στο αίμα [39]. Η θρομβοξάνη παίζει κεντρικό ρόλο στον σχηματισμό δυνητικά θανατηφόρων θρόμβων αίματος.

Τα σύντομα πεπτίδια (θραύσματα πρωτεΐνης) στις πρωτεΐνες σόγιας είναι από εκείνα που έχουν πρόσφατα αποδειχθεί ότι δρουν κατά του ενζύμου μετατροπής της αγγειοτενσίνης (ACE), βοηθώντας έτσι στην ασφαλή μείωση της αρτηριακής πίεσης [40]. Η γενιστεΐνη αναστέλλει την απελευθέρωση ασβεστίου μέσα στα κύτταρα των λείων μυών των αγγείων και βοηθά στον αποκλεισμό της σύσπασης [41]. Αυτές οι επιδράσεις μιμούνται άμεσα τα αποτελέσματα πολλών συνταγογραφούμενων φαρμάκων για την αρτηριακή πίεση και, μαζί με την άμεση επιρροή τους στη σύνθεση του μονοξειδίου του αζώτου και άλλους παράγοντες υγείας του ενδοθηλίου, εξηγούν τα επιπλέον αγγειακά οφέλη που προσφέρουν τα προϊόντα σόγιας [42,43].

Πολλές διατροφικές παρεμβατικές μελέτες τόσο σε ζώα όσο και σε ανθρώπους δείχνουν ότι η κατανάλωση πρωτεΐνης σόγιας μειώνει το σωματικό βάρος και τη λιπώδη μάζα, εκτός από τα ευεργετικά αποτελέσματα στα λιπιδικά προφίλ [44]. Το αποτέλεσμα στο λιπιδικό προφίλ του αίματος αποδείχθηκε πρόσφατα ότι ενισχύεται δραματικά με την προσθήκη ενός πρεβιοτικού μείγματος στη σόγια [45]. Αυτή η μελέτη, που διεξήχθη σε μια ομάδα ενηλίκων με υψηλά επίπεδα λιπιδίων, εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να μεταβολίζουν τα συστατικά της σόγιας για να παράγουν εκυλόλη, μια ισχυρή ένωση μείωσης των λιπιδίων που πολλοί ενήλικες δυσκολεύονται να παράγουν. Τα άτομα που συμμετείχαν στη μελέτη και κατανάλωναν συνδυασμό πρεβιοτικού και σόγιας παρουσίασαν σημαντικές βελτιώσεις στα λιπιδικά τους προφίλ, οι οποίες δεν παρατηρήθηκαν όταν είτε το πρεβιοτικό είτε η σόγια λαμβάνονταν μόνοι τους.

Καταπολεμώντας το μεταβολικό σύνδρομο

Η τρέχουσα επιδημία της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2 αυξάνει τον συνολικό κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και άλλων μεταβολικών επιπλοκών. Τα συστατικά της σόγιας έχουν άμεσα οφέλη σε πολλές από τις παραμέτρους που αποτυγχάνουν κατά την ανάπτυξη του μεταβολικού συνδρόμου. Για παράδειγμα, οι πρωτεΐνες σόγιας μειώνουν τα λιπίδια, βελτιώνουν τη νεφρική λειτουργία και μειώνουν τις απώλειες πρωτεϊνών στα ούρα σε διαβητικούς τύπου 2 με νεφρική νόσο [46,47].

Η πρωτεΐνη σόγιας σε συνδυασμό με τις ισοφλαβόνες βελτιώνει τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα, μειώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και μειώνει τα επίπεδα των λιπιδίων στον ορό σε διαβητικούς ασθενείς, ενώ μπορεί επίσης να μειώσει τα επίπεδα της CRP στον ορό και να αποκαταστήσει τα λιπιδικά προφίλ σε φυσιολογικά επίπεδα [48-51]. Αυτές οι επιδράσεις μπορεί να εξηγούν την παρατήρηση ότι η ένταξη της σόγιας στη διατροφή μπορεί να βελτιώσει τα χαρακτηριστικά του μεταβολικού συνδρόμου σε ενήλικες [36].

Σε μια ομάδα παχύσαρκων διαβητικών τύπου 2, η αντικατάσταση της πρωτεΐνης ζωικής προέλευσης με πρωτεΐνη σόγιας βοήθησε στη βελτίωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (A1c, ένας δείκτης μακροπρόθεσμου ελέγχου του σακχάρου στο αίμα), μείωσε την εξάρτηση από φάρμακα που μειώνουν τη γλυκόζη, μείωσε τα επίπεδα της CRP και προκάλεσε σημαντική απώλεια βάρους [52]. Επιπλέον, οι ισοφλαβόνες σόγιας, ιδιαίτερα η δαϊδζεΐνη, μπορούν να ενισχύσουν την έκφραση του ζωτικού πρωτεϊνικού ρυθμιστή PPARγ, που βοηθά τα κύτταρα να απορροφούν και να χρησιμοποιούν τη γλυκόζη [53].

Η αντικατάσταση των ζωικών πρωτεϊνών με γεύματα βασισμένα στη σόγια μπορεί να μειώσει το σωματικό βάρος και τη λιπώδη μάζα, ενώ μειώνει περισσότερο την LDL χοληστερόλη από ό,τι θα αναμενόταν από την απώλεια βάρους μόνο, και μπορεί να βελτιώσει τη σύσταση του σώματος, αυξάνοντας την αναλογία άλιπης μάζας σώματος προς λίπος [54,55]. Ακόμη πιο συναρπαστικό, η κατανάλωση προϊόντων σόγιας και ισοφλαβονών συνδέθηκε άμεσα με μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 σε μια ομάδα υπέρβαρων γυναικών [56].

Δύναμη για τα γηράσκοντα οστά

Η στενή σχέση μεταξύ της οστεοπόρωσης, που περιλαμβάνει την απώλεια ασβεστίου από τα γηράσκοντα οστά, και της αθηροσκλήρωσης, που περιλαμβάνει την εναπόθεση ασβεστίου στα γηράσκοντα αιμοφόρα αγγεία, γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρη, και η σύνδεση αφορά τα κυτταρικά μόρια σηματοδότησης που είναι γνωστά ως φλεγμονώδεις μεσολαβητές [57].

Δεδομένου ότι τα προϊόντα σόγιας έχουν αποδεδειγμένη αξία στη μείωση των δεικτών φλεγμονής και στην πρόληψη της αθηροσκλήρωσης, προκύπτει ότι θα πρέπει να βοηθούν στην πρόληψη της οστεοπόρωσης. Για παράδειγμα, οι ισοφλαβόνες σόγιας έχουν τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν στην παραγωγή της «πολλαπλών χρήσεων» φλεγμονώδους κυτοκίνης ιντερλευκίνης-6 (IL-6) [58]. Τα επίπεδα της IL-6 αυξάνονται με την πάροδο της ηλικίας, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση και την ανδροπαύση, και η αύξηση αυτή συνδέεται με πολλές από τις χρόνιες καταστάσεις της γήρανσης, συμπεριλαμβανομένης της οστεοπόρωσης [58].

Με την αναστολή της παραγωγής IL-6, μαζί με πολλούς άλλους μηχανισμούς, η σόγια προστατεύει από την οστική απώλεια που σχετίζεται με τη γήρανση (απορρόφηση) [59]. Οι μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι τα εκχυλίσματα σόγιας και η καθαρή γενιστεΐνη δρουν μέσω διαφορετικών μηχανισμών για να ρυθμίσουν την έκφραση γονιδίων στον οστικό ιστό, με αποτέλεσμα ευεργετικές τρισδιάστατες αλλαγές στη δομή των οστών μέσω της μειωμένης δραστηριότητας πολλαπλών φλεγμονωδών μονοπατιών [60,61].

Στους ανθρώπους, τα αποτελέσματα δεν είναι λιγότερο δραματικά. Η συμπλήρωση με ισοφλαβόνες σόγιας μειώνει την απορρόφηση οστών σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες [62,63]. Ένα έτος συμπληρώματος με πρωτεΐνη σόγιας αύξησε επίσης τον σχηματισμό οστών [64]. Ο συνδυασμός αυξημένου σχηματισμού νέων οστών και μειωμένης απορρόφησης οστών μπορεί να συμβάλλει στα οφέλη της διατήρησης της οστικής πυκνότητας, του κύριου δείκτη της προόδου της οστεοπόρωσης [65]. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτό το αποτέλεσμα δεν περιορίζεται μόνο στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες: μια μελέτη του 2008 έδειξε μια θετική αλλαγή στην οστική πυκνότητα ακόμη και σε νεότερες γυναίκες, υποδεικνύοντας ένα ισχυρό προληπτικό αποτέλεσμα [66].

Πολλά από αυτά τα αποτελέσματα μπορούν να αποδοθούν στις οιστρογονοειδείς ιδιότητες των ισοφλαβονών και τεκμηριώνονται σε πολλαπλές μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες καθώς και σε μικρότερες κλινικές δοκιμές και ερευνητικές μελέτες [16]. Αντίθετα με τους φόβους που εκφράστηκαν από ορισμένους πρώιμους ερευνητές και έντονους επικριτές (βλέπε ΠΛΑΙΣΙΟ), οι ισοφλαβόνες σόγιας δεν προκαλούν αλλαγές στον ιστό του μαστού ή δεν τροποποιούν την πυκνότητα του μαστού στη μαστογραφία. Στην πραγματικότητα, μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της ινοκυστικής νόσου του μαστού [67,68].

Περίληψη

Τα παράγωγα σόγιας, ιδίως οι πρωτεΐνες σόγιας και οι ισοφλαβόνες, ασκούν ισχυρά ευεργετικά αποτελέσματα σε πολλαπλά συστήματα του σώματος. Παρά τη δημοφιλή παρανόηση στα χέρια μιας φωνητικής ομάδας επικριτών, η δράση της πρωτεΐνης σόγιας στους υποδοχείς οιστρογόνων της δίνει μοναδικές ικανότητες που δεν βρίσκονται σε φάρμακα ή άλλες φυσικές ενώσεις. Δρώντας προτιμησιακά στους υποδοχείς οιστρογόνων που σχετίζονται με την καταστολή του καρκίνου, οι ισοφλαβόνες της σόγιας μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο καρκίνου. Οι ισοφλαβόνες σόγιας επιδεικνύουν αξιοσημείωτες ικανότητες να βελτιώνουν τη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος μέσω πολλαπλών μονοπατιών στον καρδιακό ιστό και στην επένδυση των αιμοφόρων αγγείων. Οι πρωτεΐνες σόγιας και οι ισοφλαβόνες δρουν επίσης ως ισχυρά αντιοξειδωτικά [103] που ρυθμίζουν τη λειτουργία των κυττάρων μέσω του ελέγχου της γονιδιακής έκφρασης και των μονοπατιών σηματοδότησης των κυττάρων. Αυτές οι επιδράσεις με τη σειρά τους τους επιτρέπουν να βοηθήσουν στην καταστολή των φλεγμονωδών ερεθισμάτων που τόσο συμβάλλουν όσο και προκύπτουν από τις σύγχρονες μάστιγες, όπως η πα χυσαρκία, ο διαβήτης τύπου 2 και το μεταβολικό σύνδρομο.

Το υλικό χρησιμοποιείται με άδεια της Life Extension. Όλα τα δικαιώματα διατηρούνται.