Czy soja jest bezpieczna? Obalamy mity na temat tego potężnego składnika odżywczego

Nie często zdarza się, aby jakiś składnik odżywczy zyskał tak szybką akceptację i wywołał tak wiele kontrowersji, jak to ma miejsce w przypadku soi. W 1999^1,2 roku FDA zaakceptowała soję jako środek spożywczy, co spotkało się z głośnym sprzeciwem części społeczeństwa stanowiącej wąski segment przemysłu spożywczego zaniepokojony potencjalnymi zyskami konkurencji zajmującej się uprawą i sprzedażą soi.³

Dzięki wysiłkom przeciwników soi, rozgorzała dyskusja na temat jej rzeczywistego wpływu na zdrowie. W obiegu krąży obecnie ogromna ilość nieprawdziwych informacji na temat soi. Zamiast cieszyć się szeroką gamą korzyści zdrowotnych wynikających ze spożywania soi, wiele starzejących się osób niepotrzebnie obawia się spożywania produktów sojowych.

Dobrą wiadomością jest fakt, że popularność i „kontrowersje” wokół soi zaowocowały licznymi badaniami klinicznymi i analizami, które dały początek bogatej literaturze naukowej potwierdzającej prozdrowotny potencjał soi.

W tym artykule opowiemy, w jaki sposób soja stała się przedmiotem kontrowersji i dlaczego nie powinna nim być. Zaprezentujemy najnowsze odkrycia dotyczące soi i jej składników, w tym izoflawonów i białka sojowego. Opowiemy też, jak zaledwie 15-20 gramów soi dziennie (lub 50-90 mg izoflawonów sojowych) może działać już na poziomie komórkowym, zapewniając potężną obronę przed chorobami układu krążenia, licznymi rodzajami nowotworów, osteoporozą i objawami menopauzy.⁴

Soja i estrogen: Prawdziwa historia

W centrum kontrowersji wokół soi znajduje się „estrogenowy” profil molekularny niektórych związków na bazie soi – oraz to, czy zwiększają one ryzyko niektórych nowotworów hormonozależnych i innych niepożądanych skutków związanych z brakiem równowagi hormonalnej.

Soja zawiera przeciwutleniające polifenole (związki roślinne) znane jako izoflawony. Izoflawony są uważane za „fitoestrogeny” lub „estrogeny dietetyczne” ze względu na ich molekularne podobieństwo do estrogenu jako estradiolu (17-β-estradiol) - żeńskiego hormonu płciowego. Zdolność izoflawonów do „naśladowania” niektórych działań estrogenu skłoniła wielu lekarzy i naukowców do scharakteryzowania izoflawonów jako „słabych estrogenów”.

Według dr. Marka F. McCarty'ego, uznanego na całym świecie eksperta w dziedzinie izoflawonów sojowych, obawy te nie są uzasadnione.⁵ Zrozumienie tego, jak organizm reaguje na estrogen (i związki estrogenopodobne) pomaga wyjaśnić dlaczego obawy te są nie uzasadnione.

Estrogen, poprzez obecność receptorów estrogenowych, oddziałuje bezpośrednio na komórki. Do niedawna znany był tylko jeden receptor - obecnie nazywany receptorem estrogenowym alfa lub ER-alfa. Nadekspresja ER-alfa powiązana jest z różnymi nowotworami u ludzi, w tym z nowotworem piersi i jajników, nowotworem endometrium i nowotworem jelit.^6-9

Pod koniec lat 90-tych^5,10 odkryto drugi receptor estrogenowy, obecnie znany jako ER-beta. Ekspresja tego receptora wydaje się przeciwdziałać wielu rakotwórczym działaniom ER-alfa.¹⁰

Jak wskazuje dr McCarty, genisteina, jeden z izoflawonów najobficiej występujących w soi, jest bardzo silnym aktywatorem ER-beta. Krytycy soi uważają jednak działanie izoflawonów na receptory estrogenowe jako źródło obaw, nie zdając sobie sprawy z tego, że w organizmie istnieje więcej niż jeden typ receptorów estrogenowych i że wywierają one bardzo różne efekty.

Ten wysoce selektywny sposób działania wyjaśnia, dlaczego izoflawony sojowe promują korzystne działanie estrogenopodobne w tkankach, w których dominuje receptor ER-beta, ale nie wywołują szkodliwych skutków w tkankach, jak to ma miejsce przy stosowaniu konwencjonalnej estrogenowej terapii zastępczej, gdzie dominuje receptor ER-alfa.

Wykazano, że izoflawony sojowe wywierają pozytywny wpływ na kości, śródbłonek naczyniowy (wyściółka naczyń krwionośnych) i komórki piersi bez negatywnego wpływu na te i inne tkanki, takie jak wątroba i macica, gdzie zaobserwowano skutki uboczne terapii estrogenowej.⁵ W rzeczywistości, w tkance piersi zawierającej oba typy receptorów estrogenowych, obecnie już wiadomo, że ER-beta wywiera hamujący wpływ na proliferację komórek stymulowaną przez estrogen w miejscach ER-alfa, zmniejszając tym samym ryzyko raka piersi.¹⁰ Ta równowaga pomaga wyjaśnić, dlaczego izoflawony sojowe nie zwiększają ryzyka raka piersi pomimo ich podobnej do estrogenów aktywności.⁵

Dziesiątki populacyjnych badań epidemiologicznych dokumentują szeroki wachlarz korzyści zdrowotnych związanych z dietą bogatą w soję.^11-13 Diety bogate w izoflawony sojowe wiążą się z niższymi wskaźnikami chorób układu krążenia, osteoporozy, nowotworów i powikłań związanych z otyłością, takich jak cukrzyca typu 2.^14-16

Izoflawony sojowe, dzięki ich wpływowi na syntazę tlenku azotu (NOS) działają rozluźniająco na naczynia krwionośne i wykazują także silne działanie antyoksydacyjne. To wyjaśniają ich potencjał w leczeniu i profilaktyce nadciśnienia tętniczego i udaru mózgu.^11,17 Działając poprzez jeszcze inny odrębny mechanizm, izoflawony modulują sygnalizację w szlakach kontrolujących interakcję stresu oksydacyjnego ze stanem zapalnym, prowadząc do podregulowania genów odpowiedzialnych za detoksykację i działanie antyoksydacyjne.¹⁸

Łączna ilość dowodów potwierdzających korzyści zdrowotne soi doprowadziła do niezwykłej decyzji podjętej przez FDA w roku 1991 o zatwierdzeniu informacji dotyczącej korzyści zdrowotnych na etykietach dla produktów spożywczych zawierających 25 gramów białka sojowego w zapobieganiu chorobie wieńcowej serca.¹⁴ Ta informacja dotycząca korzyści zdrowotnych soi poparta została wieloma badaniami klinicznymi, a także danymi epidemiologicznymi wykazującymi, że wysokie spożycie izoflawonu sojowego może obniżyć poziom cholesterolu LDL, hamować cytokiny prozapalne, zmniejszać białka adhezyjne komórek, hamować agregację płytek krwi i poprawiać reaktywność naczyń krwionośnych.¹⁹ W oparciu o te dane wiele krajów na całym świecie w podobny sposób promuje produkty sojowe.¹⁰

Dr Mark Messina, znany ekspert ds. soi z Wydziału Żywienia Szkoły Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Loma Linda, podsumował niezwykłe korzyści soi i przedstawiał szczegółowe zalecenia dotyczące optymalnego spożycia soi. W oparciu o całość dostępnych danych i praktycznych standardów żywieniowych, Messina sugeruje, że starzejące się osoby powinny spożywać 15-20 gramów soi dziennie, w tym 50-90 mg izoflawonów. Te zalecenia stosowane są przez innych badaczy na całym świecie.²⁰ Messina dodaje, że spożycie 25 gramów białka sojowego dziennie może być wykorzystane do obniżenia poziomu cholesterolu.

Ochrona przed chorobami układu krążenia

Produkty sojowe, zarówno izolaty białka sojowego, jak i izoflawony sojowe, wywierają niezwykle korzystny wpływ na układ krążenia. Wczesne badania z udziałem ludzi wykazały, że długoterminowe spożywanie białka sojowego bogatego w izoflawony może poprawić profile lipidowe krwi, przynajmniej częściowo poprzez zwiększenie ekspresji cząsteczek receptorowych, które wychwytują cholesterol LDL.²¹ Wykazano ponadto, że białko sojowe i izoflawony obniżają poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów. W niektórych badaniach wykazano także wzrost korzystnego cholesterolu HDL.^22,23 Wraz z kwasem fitowym - innym składnikiem zawartym w soi - izoflawony sojowe znacznie obniżają poziom homocysteiny i pozytywnie wpływają na inne biomarkery ryzyka chorób układu krążenia.^24-27

Te korzystne działania soi możliwe są dzięki wielu mechanizmom działania.^28,29 Różne składniki zawarte w soi korzystnie regulują ekspresję wielu genów, w tym tych zaangażowanych w:

• Przetwarzanie cholesterolu i innych lipidów.
• Syntezę i degradację cząsteczek cholesterolu.
• Wydajne wykorzystanie adenozynotrójfosforanu lub ATP, podstawowej jednostki energii organizmu.³⁰

Efekty te są korzystne zarówno dla osób młodszych i starszych, dla kobiet i mężczyzn, dla osób z nadwagą i wagą prawidłową.^31-34

Po ujawnieniu kluczowej roli stanu zapalnego w chorobach układu krążenia, naukowcy zainteresowali się tym, jak spożycie soi może wpływać na proces zapalny.²⁸ Zaobserwowano, że u kobiet po menopauzie z zespołem metabolicznym, krótkotrwałe spożywanie soi zmniejszało niektóre markery stanu zapalnego, zwiększając jednocześnie poziom tlenku azotu rozluźniającego naczynia krwionośne. Zaobserwowano ponadto ogólną redukcję objawów zespołu metabolicznego.^35,36 Białko sojowe zwiększa również aktywność paraoksonazy 1 (PON1), naturalnego związku przeciwutleniającego znajdującego się w cholesterolu HDL, który zapobiega zapalnemu utlenianiu cholesterolu.³⁷ W modelu przedklinicznym genisteina hamowała kompleks kontroli stanu zapalnego zwany jądrowym czynnikiem kappaB (NF-kB) i zmniejszała ekspresję cząsteczki niezbędnej do wytwarzania blaszek miażdżycowych.³⁸

Innym czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca lub udar, jest tendencja płytek krwi do agregacji, w efekcie czego powstają skrzepy, które mogą utrudniać przepływ krwi. Agregacja płytek krwi jest złożonym, wieloetapowym procesem obejmującym wiele cząsteczek sygnalizacyjnych – a izoflawony sojowe działają w celu zmniejszenia gęstości ważnych receptorów jednej z takich cząsteczek - tromboksanu A2 - wprost proporcjonalnie do stężenia izoflawonu we krwi.³⁹ Tromboksan odgrywa kluczową rolę w tworzeniu się potencjalnie śmiertelnych skrzepów krwi.

Krótkie peptydy (fragmenty białka) w białkach sojowych hamują działanie enzymu konwertującego angiotensynę (ACE), pomagając w ten sposób bezpiecznie obniżyć ciśnienie krwi.⁴⁰ Genisteina hamuje uwalnianie wapnia w komórkach mięśni gładkich naczyń krwionośnych i pomaga zapobiegać ich zwężaniu.⁴¹ Działanie to naśladuje działanie wielu dostępnych na receptę leków stosowanych przy nadciśnieniu. Dzięki bezpośredniemu wpływowi tych działań na syntezę tlenku azotu i inne czynniki wpływające na zdrowie śródbłonka,  produkty sojowe zapewniają dodatkowe korzyści dla zdrowia naczyń krwionośnych.^42,43

Kilka badań nad wpływem składników odżywczych zarówno na zwierzęta jak i ludzi, wykazuje ponadto, że spożywanie białka sojowego, poza korzystnym wpływem na profil lipidowy redukuje także wagę i zmniejsza ilość tłuszczu.⁴⁴
Ostatnio wykazano, że dodanie do soi mieszanki prebiotyków znacznie zwiększa jej wpływ na profil lipidowy krwi.⁴⁵ Badanie to przeprowadzono na grupie osób dorosłych z wysokim poziomem lipidów. Badanie oparło się na fakcie, że bakterie jelitowe mogą metabolizować składniki soi w celu wytworzenia ekwolu - silnego związku obniżającego poziom lipidów, z którego wytworzeniem organizmy wielu dorosłych osób mają problemy. U osób w grupie stosującej prebiotyk i soję zaobserwowano znaczną poprawę profilu lipidowego, której nie zaobserwowano, gdy uczestnicy badania przyjmowali sam prebiotyk lub samą soję.

Zwalczanie zespołu metabolicznego

Epidemie otyłości i cukrzycy typu 2, z którymi mamy obecnie do czynienia, zwiększają ogólne ryzyko chorób układu krążenia i innych powikłań metabolicznych. Składniki odżywcze zawarte w soi mają bezpośredni wpływ na kilka parametrów, które są nieprawidłowe w rozwoju zespołu metabolicznego. Na przykład, białka sojowe obniżają poziom lipidów, poprawiają czynność nerek i zmniejszają utratę białka w moczu u diabetyków typu 2 z chorobą nerek.^46,47

Białko sojowe w połączeniu z izoflawonami sojowymi poprawia kontrolę poziomu cukru we krwi, zmniejsza insulinooporność i obniża poziom lipidów w surowicy u pacjentów z cukrzycą. Obniża ponadto poziom CRP w surowicy i przywraca prawidłowe profile lipidowe.^48-51 Włączenie soi do diety może zatem ograniczyć objawy zespołu metabolicznego u dorosłych.³⁶

W grupie osób otyłych ze zdiagnozowaną cukrzycą typu 2 zastąpienie białka pochodzenia zwierzęcego białkiem sojowym poprawiło poziom hemoglobiny A1c (miara długoterminowej kontroli poziomu cukru we krwi), zmniejszyło zależność od leków obniżających poziom glukozy, obniżyło poziom CRP i wywołało znaczną utratę wagi.⁵² Izoflawony sojowe, w szczególności daidzeina, mogą wzmacniać ekspresję genów ważnego metabolicznego białka regulacyjnego PPARgamma, które pomaga komórkom wchłaniać i wykorzystywać glukozę.⁵³

Zastąpienie białek pochodzenia zwierzęcego posiłkami na bazie soi może obniżyć wagę i masę tłuszczu, zmniejszając jednocześnie poziom cholesterolu LDL znacznie bardziej, niż można by oczekiwać przy samej utracie wagi. Może ponadto poprawić skład ciała, zwiększając stosunek beztłuszczowej masy ciała do tłuszczu.^{54 ,55} Szczególnie interesujący jest fakt, że spożycie produktów sojowych i izoflawonów było bezpośrednio związane z niższym ryzykiem zachorowania na cukrzycę typu 2 w grupie kobiet z nadwagą!⁵⁶

Wzmocnienie starzejących się kości

Specyficzny związek pomiędzy osteoporozą, która wiąże się z utratą wapnia ze starzejących się kości, a miażdżycą, która wiąże się z odkładaniem wapnia w starzejących się naczyniach krwionośnych, nagle staje się całkiem jasny ponieważ zaangażowane są tu komórkowe cząsteczki sygnałowe znane jako mediatory stanu zapalnego.⁵⁷

Potwierdzono wpływ produktów sojowych na redukcję markerów stanu zapalnego i zapobieganie miażdżycy. Wydaje się więc że mogą one również pomagać w zapobieganiu osteoporozie. Izoflawony sojowe mają zdolność zakłócania produkcji „uniwersalnej” cytokiny zapalnej, interleukiny-6 (IL-6).⁵⁸ Poziom IL-6 wzrasta wraz z wiekiem, szczególnie po menopauzie i andropauzie, co odpowiada spadkowi poziomu hormonów płciowych. Taki wzrost IL-6 związany jest z wieloma przewlekłymi stanami, w tym osteoporozą występującymi wraz ze starzeniem się.⁵⁸

Blokując produkcję IL-6, wraz z wieloma innymi szlakami, soja chroni przed związaną z wiekiem utratą masy kostnej (resorpcją).⁵⁹ Badania z udziałem zwierząt wykazują, że ekstrakty sojowe i oczyszczona genisteina działają poprzez różne mechanizmy, aby modulować ekspresję genów w tkance kostnej. Dzięki zmniejszeniu aktywności wielu szlaków zapalnych można zaobserwować ponadto korzystne trójwymiarowe zmiany w strukturze kości.^60,61

U ludzi efekty zastosowania soi są równie spektakularne. Suplementacja izoflawonem sojowym zmniejsza resorpcję kości u kobiet po menopauzie.^62,63 Rok suplementacji białkiem sojowym zwiększył ponadto tworzenie nowych kości.⁶⁴ Połączenie zwiększonego tworzenia nowych kości i zmniejszonej resorpcji kości może pomóc zachować prawidłową gęstość mineralną kości, głównego markera postępu osteoporozy.⁶⁵ Warto zauważyć, że efekt ten nie ogranicza się do kobiet po menopauzie. Badanie przeprowadzone w roku 2008 wykazało pozytywną zmianę gęstości mineralnej kości również u młodszych kobiet. Izoflawony sojowe działają zatem również zapobiegawczo i chronią przed osteoporozą.⁶⁶

Te pozytywne działania można przypisać estrogenopodobnym właściwościom izoflawonów, co jest zresztą potwierdzone zarówno w wielu dużych badaniach epidemiologicznych jak też w mniejszych próbach klinicznych i badaniach laboratoryjnych.¹⁶ Wbrew wcześniejszym obawom wyrażanym przez niektórych badaczy i krytyków, izoflawony sojowe nie powodują zmian w tkance piersi ani nie modyfikują gęstości piersi widocznej podczas mammografii. Mogą one natomiast realnie pomóc w zmniejszeniu choroby włóknisto-torbielowatej piersi.^67,68

Białko sojowe i izoflawony: Potężny duet zapobiegający nowotworom

Pomimo wczesnych i odosobnionych obaw dotyczących możliwego związku pomiędzy produktami sojowymi a nowotworami, istnieją obecnie mocne dowody na to, że soja zapewnia skuteczną profilaktykę antynowotworową. Potężne, wielokierunkowe tryby działania izoflawonów działają na wielu szlakach w celu zwalczania nowotworów na wielu frontach jednocześnie.⁶⁹ Pozwala to na zmniejszenie ryzyka nowotworu na każdym etapie jego progresji. Korzystna modulacja ekspresji genów jest szczególnie ważna w osiągnięciu tego kompleksowego efektu.^58,70 Ostatnie ekscytujące badania wykazują, że ekwol - jelitowy metabolit izoflawonów sojowych, ma również silne działanie przeciwnowotworowe.⁷¹

Nowotwór piersi

Wczesne badania przeprowadzone w Japonii wykazały, że częste spożywanie zupy miso na bazie soi i izoflawonów wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem raka piersi.⁷² Ostatnio przeprowadzono w Chinach prospektywne badanie z udziałem 5042 kobiet, które przeżyły nowotwór piersi. Kobiety uczestniczące w badaniu były poddane obserwacji przez medianę 3,9 roku. Wykazano, że spożywanie produktów sojowych bogatych w izoflawony było u nich związane z 29% obniżeniem ryzyka zgonu i o 32% niższym ryzykiem nawrotu nowotworu.⁷³ Zgromadzono dodatkowe dowody z badań epidemiologicznych, badań z udziałem zarówno ludzi jak i zwierząt, hodowli komórek, wykazujące, że izoflawony sojowe są obiecujące w chemoprewencji raka piersi.^74,75 W badaniach raka sutka u zwierząt, daidzeina, izoflawon sojowy, wspomagał działanie ochronne środka chemioterapeutycznego - tamoksyfenu.⁷⁶ Działanie daidzeniny można wyjaśnić zdolnością białka sojowego do zmiany szlaków sygnałowych obejmujących receptory hormonów oraz jego zdolnością do hamowania komórek wzrostu nowotworu.^77,78 W profilaktyce nowotworów, genisteina jest wyjątkowa wśród flawonoidów chroniących przed nowotworami. Genisteina wykazuje zarówno silne działanie estrogenopodobne, jak i hamujące wzrost komórek nowotworu piersi.⁷⁹

Zwiększone spożycie izoflawonu może potencjalnie zmniejszyć ryzyko nowotworu piersi ponieważ wpływa bezpośrednio na stężenie hormonów płciowych i długość cyklu miesiączkowego u kobiet.^80,81 Ostatnio przeprowadzone bardzo interesujące badania wykazują, że genisteina oddziałuje bezpośrednio z osławionym genem wywołującym nowotwory HER2. Genisteina hamuje jego aktywację na poziomie komórkowym i w ten sposób zapobiega rozwojowi nowotworu.⁸²

Nowotwór prostaty

Nowotwór prostaty, podobnie jak nowotwory piersi i macicy, może być stymulowany lub hamowany przez hormony płciowe. Izoflawony sojowe, z ich częściowo stymulującym/częściowo hamującym działaniem, wykazują wielokierunkowy wpływ na zmniejszenie ryzyka nowotworu prostaty.^83,84 Genisteina z soi zmniejsza sygnalizację pomiędzy wczesnymi komórkami nowotworu prostaty i pomaga zapobiegać ich progresji.⁸⁵ Genisteina uwrażliwia komórki nowotworowe na apoptozę wywołaną lekami chemioterapeutycznymi i blokuje aktywację NF-kappaB, czynnika odpowiedzialnego za związek pomiędzy stanem zapalnym a rozwojem nowotworu.^78,86 Powiązane badania wykazują, że suplementacja izoflawonu sojowego może zmniejszyć ryzyko nowotworu prostaty zarówno poprzez zmniejszenie aktywacji NF-kappaB, jak i poprzez zmniejszenie poziomu uszkodzeń nici DNA, co stanowi wczesny etap rozwoju nowotworu.⁸⁷ Kilka składników białka sojowego chroni przed chemicznie wywołanym nowotworem prostaty u szczurów, a izoflawony specyficznie hamują syntezę zapalnych prostaglandyn zarówno w ludzkich komórkach nowotworu prostaty jak też u pacjentów.^88-90

Całkowicie odmienny mechanizm działania genisteiny w nowotworze prostaty polega na obniżeniu poziomu receptorów hormonów płciowych w tkance prostaty. Sprawia to, że komórki są mniej wrażliwe na stymulację i wzrost nowotworowy.^91,92 Inne systemy sygnalizacji komórkowej również są zakłócane przez genisteinę, co dodatkowo zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwór.⁹³ U mężczyzn ze zdiagnozowanym nowotworem prostaty, suplementy sojowe w dużych dawkach spowodowały ogólny spadek markerów nowotworowych antygenu specyficznego dla prostaty (PSA), podczas gdy u pacjentów z grupy kontrolnej poziom PSA wzrósł alarmująco.⁹⁴ Genisteina jako taka hamuje cykl komórkowy i indukuje śmierć komórki przez apoptozę oraz zapobiega przerzutom już istniejących nowotworów prostaty.⁸⁴

Nowotwór jelit

Pochodne soi redukują ogniska nieprawidłowych krypt - wczesne nieprawidłowe zmiany w komórkach wyściółki jelit, które mogą zwiastować początek nowotworu okrężnicy.⁹⁵ Połączenie genisteiny z indolo-3-karbinolem, pochodzącym z warzyw krzyżowych, spektakularnie zwiększyło śmierć komórek w wyniku apoptozy w ludzkich komórkach nowotworu okrężnicy.⁹⁶ Prospektywne badanie opublikowane w 2009 roku wykazało, że spożywanie produktów sojowych może zmniejszać ryzyko nowotworu jelita grubego u kobiet po menopauzie.⁹⁷

Podobnie jak w przypadku innych nowotworów, zapobieganie nowotworom okrężnicy z pomocą soi odbywa się na wielu ścieżkach. Genisteina hamuje sygnalizację międzykomórkową przez insulinopodobny czynnik wzrostu-1 (IGF-1), czego efektem końcowym jest blokowanie proliferacji komórek nowotworowych i indukowanie apoptozy.⁹⁸

Spowalnianie menopauzy z soją

Menopauza powoduje wiele zmian w organizmie kobiety w miarę jak naturalny poziom estrogenu maleje. Zmiany te mogą być, przynajmniej do pewnego stopnia spowolnione poprzez izoflawony sojowe. Jest to bezpieczniejsze niż estrogenowa terapia zastępcza. Jedną ze zmian towarzyszących menopauzie jest pogorszenie funkcji układu krążenia. Białko sojowe i izoflawony wywierają korzystny wpływ na funkcję śródbłonka u kobiet po menopauzie.⁹⁹ W grupie kobiet po menopauzie wykazano, że dieta o niskim indeksie glikemicznym, wzbogacona białkiem sojowym i fitosterolami, obniża poziom cholesterolu całkowitego i LDL oraz trójglicerydów, a także poprawia wskaźniki HDL, przy jednoczesnym normalizowaniu ciśnienia krwi.²⁷

Zmiany składu ciała po menopauzie obejmują wzrost tkanki tłuszczowej pod skórą i w jamie brzusznej. Jest to spowodowane znacznym spadkiem poziomu estrogenów. Zmianom tym zapobiegała codzienna suplementacja białka sojowego przez okres trzech miesięcy w grupie kobiet po menopauzie.¹⁰⁰ Podobne badanie wykazało, że sześciomiesięczna suplementacja białkiem sojowym wzbogaconym izoflawonami wywarła umiarkowanie korzystny wpływ na skład ciała u kobiet po menopauzie.¹⁰¹ W przypadku wielu nieprzyjemnych fizycznych skutków menopauzy, takich jak uderzenia gorąca, skutecznie działa codzienna suplementacja izoflawonów, szczególnie genistyny.

Podsumowanie

Pochodne soi, zwłaszcza białka sojowe i izoflawony, wywierają bardzo korzystny wpływ na wiele układów organizmu. Pomimo głośnej krytyki małej grupy osób faktem jest, że działanie białka sojowego na receptory estrogenowe daje im wyjątkowe możliwości, których nie zapewnią ani leki, ani inne naturalne związki. Działając preferencyjnie na receptory estrogenowe związane z supresją nowotworu, izoflawony sojowe mogą zmniejszać ryzyko zachorowania na nowotwory. Izoflawony sojowe wykazują niezwykłe zdolności do poprawy funkcji układu krążenia poprzez działanie na wielu ścieżkach w tkance serca i wyściółce naczyń krwionośnych. Białka sojowe i izoflawony są także silnymi antyoksydantami¹⁰³, które modulują funkcje komórek poprzez kontrolę ekspresji genów i szlaków sygnalizacji komórkowej. To z kolei pozwala tłumić stany zapalne, które zarówno przyczyniają się do współczesnych plag takich jak otyłość, cukrzyca typu 2 czy zespół metaboliczny jak i wywołują je.

Materiał wykorzystany za zgodą Life Extension. Wszelkie prawa zastrzeżone.