Witamina C w dużej dawce – nowe podejście terapeutyczne

Witamina C w dużej dawce – nowe podejście terapeutyczne

Korzyści zdrowotne witaminy C wykraczają daleko poza pomoc w zwalczaniu powszechnego przeziębienia czy grypy. W rzeczywistości, ten silny antyoksydant jest niezbędny w utrzymaniu zdrowego układu sercowo-naczyniowego oraz oddechowego, nerek, kości itd.

Niestety, wielu ludzi nie spożywa witaminy C w ilościach wystarczających na wykorzystanie jej szerokiego wachlarza korzyści zdrowotnych. Większość osób błędnie zakłada, że zalecane 75-90 mg na dzień jest optymalną dawką. W rzeczywistości, ilość ta jest wystarczająca jedynie w odniesieniu do zapobiegania powstania niektórych chorób, takich jak szkorbut, a nie wspomagania optymalnego zdrowia organizmu.

Noblista Dr Linus Pauling był jednym z pierwszych osób, który ponad 30 lat temu poznał wagę suplementacji dużych ilości witaminy C. Od tego czasu, naukowcy zgromadzili imponujące dowody potwierdzające liczne korzyści z przyjmowania wysokich dawek.

W tym artykule przyjrzymy się ostatnim badaniom potwierdzającym skuteczność dużych dawek witaminy C w zapobieganiu i zwalczaniu infekcji, poprawie funkcji śródbłonka, zmniejszaniu ryzyka zawału serca, wydłużaniu życia oraz zwiększaniu przeżywalności osób chorujących na nowotwór.

Witamina C hamuje śmierć komórkową, wspomaga zdrowie układu odpornościowego

Dr Linus Pauling zauważył, że witamina C jest niezwykle ważnym, rozpuszczalnym w wodzie przeciwutleniaczem, który chroni białka i lipidy przed uszkodzeniami wolnych rodników, związanymi z infekcjami, intensywnymi ćwiczeniami i innymi czynnikami wywołującymi stres, mogącymi uszkadzać komórki.[1] Poprzez tłumienie stresu oksydacyjnego, zwiększa długość życia komórek immunologicznych i redukuje związane z infekcjami ich uszkodzenia.[2] To z kolei wzmacnia zdolność układu odpornościowego do odpierania ataku szerokiej gamy czynników zakaźnych.

Co ciekawe, badania wyraźnie pokazały, że w okresach infekcyjnych stężenia witaminy C we krwi szybko spada. Naukowcy odkryli, że suplementacja poprawia kilka ważnych parametrów funkcji układu immunologicznego. Dlatego w czasie infekcji witamina C chroni komórki odpornościowe oraz wzmacnia ich zdolności do zwalczania zakaźnych patogenów.[3]

Witamina C pomaga w zapobieganiu i zwalczaniu infekcji

Liczne badania wykazują, że witamina C może znacznie zmniejszyć czas trwania choroby, ale co istotniejsze wspomaga również zapobieganie infekcjom. Pewne badania przeprowadzone wśród żołnierzy wykazały, że częstotliwość zapadania na zapalenie płuc zmniejszyło się aż 80-100% wśród stosujących suplementację, w porównaniu do grupy kontrolnej.[4]

Podobną ochronę zaobserwowano wśród dzieci żyjących w krajach rozwijających się, które są bardzo podatne na rozwój zagrażających życiu chorób. W tej grupie wysokiego ryzyka, dzienna suplementacja do 1000 mg witaminy C, wraz z minerałem – cynkiem, znacznie zmniejszyła prawdopodobieństwo rozwoju potencjalnie śmiertelnego zapalenia płuc, malarii i biegunki infekcyjnej.[5] Co więcej, w przypadku dojścia do infekcji, dzieci chorobę przechodziły łagodniej. Bazując na wynikach badań, wydaje się, że odpowiednia suplementacja witaminy C, która pomaga wzmocnić odporność, jest niezwykle istotna.

Jak wykazano, witamina C skraca również czas trwania infekcji górnych dróg oddechowych. Wśród studentów, którzy co godzinę przyjmowali 1000 mg witaminy C przez sześć kolejnych godzin, a następnie trzy razy dziennie wykazano aż 85% zmniejszenie objawów przeziębienia i grypy w porównaniu do tych, którzy zastosowali terapię lekami przeciwbólowymi i udrożniającymi górne drogi oddechowe.[6]

Korzyści tej terapii nie są zarezerwowane jedynie dla dzieci i młodzieży. Również wśród pacjentów w podeszłym wieku, hospitalizowanych z powodu zapalenia płuc lub oskrzeli, zaobserwowano znaczną poprawę po suplementacji witaminy C.[7] W próbie badającej kobiety  z niespecyficzną infekcją pochwy wykazano, że miejscowo aplikowana witamina C znacznie złagodziła objawy i zredukowała liczbę bakterii.[8]

Skuteczność witaminy C w zwalczaniu infekcji bakteryjnych potwierdziły badania nad niebezpieczną hodowlą bakterii, znanych jako Helicobacter pylori (H. pylori). Przewlekłe zakażenie H. pylori żołądka przyczynia się do zapalenia błony śluzowej, wrzodów, a nawet śmiertelnego nowotworu.[9] W badaniu epidemiologicznym, spożywanie dużych ilości potężnej, antyoksydacyjnej witaminy C i E wiązało się ze zdumiewającą 90% redukcję ryzyka zachorowania na nowotwór żołądka.[10] Co więcej, kolejne próby ujawniły również, że zakażenie H. pylori jest głównym czynnikiem ryzyka jego powstania wśród pacjentów przyjmujących niewielkie ilości witaminy C.[11] Dzięki ochronie przed zakażeniem, witamina C wspomaga zapobieganie powstania potencjalnie śmiertelnego nowotworu jak i innych bolesnych żołądkowo-jelitowych problemów zdrowotnych.

Witamina C odgrywa także istotną rolę w toczącej się walce z wszechobecnym wirusem HIV.[12] Dla przykładu, eksperymenty laboratoryjne wykazały, że wysokie stężenie witaminy C jest wybiórczo toksyczne dla komórek zakażonych wirusem HIV, co wspomaga ich zniszczenie, przy jednoczesnych oszczędzeniu zdrowych komórek odpornościowych.[13] Również w innych badaniach nad ludzkimi komórkami odpornościowymi, witamina C pomogła stłumić wirus HIV.[14] Co więcej, testy kliniczne z udziałem pacjentów z zaawansowanym niedoborem odporności, którzy stosowali suplementację dużych dawek witaminy C i silnego przeciwutleniacza – n-acetylocysteiny wykazały znaczną poprawę w odniesieniu do kilku parametrów czynności układu immunologicznego.[15]

Witamina C wspomaga funkcje śródbłonka oraz chroni serce

Jak potwierdziły wyżej wspomniane badania, zdolność witaminy C do zapobiegania i zwalczania infekcji, poprzez wzmacnianie naturalnych mechanizmów chroniących organizm przed patogenami chorobotwórczymi, jest niekwestionowana. Istnieją jednak jeszcze inne – mniej znane choć równie istotne, sposoby wspomagania optymalnego zdrowia przez witaminę C.

Coraz więcej dowodów potwierdza związek między jej poziomem a ochroną przed chorobami układu krążenia – główną przyczyną przedwczesnych zgonów w Ameryce. Witamina C wspomaga serce i układ krążenia dzięki zapobieganiu dysfunkcji śródbłonka, zawałom serca i niebezpiecznej oksydacji lipidów we krwi.

Naukowcy uważają, że jednym z czynników wywołujących choroby sercowo-naczyniowe jest pozornie niewinny proces znany jako dysfunkcja śródbłonka, w którym ściany naczyń krwionośnych stają się sztywniejsze i mniej zdolne do rozszerzania w odpowiedzi na zapotrzebowanie organizmu na zwiększony przepływ krwi.

Podczas gdy podwyższony poziom aminokwasu – homocysteiny wzmaga dysfunkcję śródbłonka, naukowcy odkryli, że wstępne leczenie witaminą C (1000 mg na dobę przez jeden tydzień) redukuje stres oksydacyjny, a tym samym chroni delikatny naczyniowy śródbłonek przed niszczącym wpływem podwyższonej homocysteiny.[19]

Naukowcy wykazali także, że podczas jedzenia posiłku o wysokiej zawartości tłuszczu dochodzi do tymczasowego upośledzenia funkcji śródbłonka na okres do czterech godzin u zdrowych osób, a leczenie wstępne przeciwutleniającą witaminą C i  E – temu zapobiega.[20] Co więcej witamina C może zmniejszyć stres oksydacyjny i dalszą dysfunkcję śródbłonka.[21]

W badaniu przeprowadzonym na pacjentach cierpiących na chorobę wieńcową zaobserwowano, że witamina C zwiększyła zdolność do rozszerzania naczyń wieńcowych w odpowiedzi na naturalnie występujący wazodilator.[22]

Wśród osób palących papierosy również często obserwuje się znaczne upośledzenie śródbłonka. Pewne badanie wykazało, że leczenie wstępne pacjentów 2000 mg witaminy C wpłynęło na 59% redukcję klinicznych parametrów związanych z dysfunkcją.[23] W podobnej próbie, niemieccy naukowcy stwierdzili, że zarówno krótkoterminowa terapia zastrzykami z witaminą C jak i długoterminowa suplementacja znacznie zwiększa przepływ krwi w mięśniu sercowym palaczy i pacjentów z wysokim ciśnieniem.[24]

W jaki sposób witamina C chroni komórki śródbłonka? Pomimo, że dokładny mechanizm działania nie został jeszcze w pełni poznany, badacze stwierdzili, że duże dawki aktywują enzym, który może brać udział w zmniejszaniu stresu oksydacyjnego, który przyczynia się do dysfunkcji śródbłonka.[25]

Witamina C obniża ryzyko choroby wieńcowej

Przeprowadzone w ostatnim czasie badania potwierdzają silny wpływ witaminy C na ochronę przed chorobami układu krążenia. W jednej z prób, wśród 1/3  mężczyzn spożywających największą ilość witaminy C wykazano aż 66% mniejsze ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca w porównaniu z badanymi z grupy przyjmującej najmniejsze dawki, nawet po uwzględnieniu różnych czynników ryzyka.[26] Wynik ten jest tym bardziej imponujący, ponieważ wielu uczestników testu było palaczami.

Ponadto, metaanaliza badań prowadzonych przez ponad 10 lat wykazała, że  suplementacja witaminy C zawierająca co najmniej 700 mg kwasu askorbinowego, zmniejszyła o 25% ryzyko choroby wieńcowej.[27] Natomiast największe i najdłuższe testy analizujące związek pomiędzy spożyciem witaminy C a ryzykiem choroby serca wśród kobiet wykazały 28% zmniejszenie częstotliwości zapadania na chorobę wieńcową (w porównaniu do grupy kontrolnej).[28] Te zakrojone na szeroką skale testy Harvard Medical School, które objęły ponad 85000 pielęgniarek przez 16 lat ujawniły, że wyższe spożycie witaminy C przekładało się na niższe ryzyko wystąpienia choroby serca, nawet po uwzględnieniu wieku, palenia tytoniu i innych niekorzystnych czynników. Szczególnie imponującym odkryciem był fakt, że kobiety, które nie stosowały suplementacji ale dostarczały do organizmu witaminę C wyłącznie poprzez dietę nie były dostatecznie chronione przed chorobami serca. To doprowadziło naukowców z Harvardu do wysnucia wniosku, że same suplementy witaminy C wydają się zmniejszać ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca.

Poziom witaminy C a ryzyko zawału serca

Kilka prowadzonych w niedawnym czasie badań sugeruje, że zapewnienie optymalnej ilości witaminy C nie tylko chroni przed chorobami układu krążenia, ale także znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia zagrażającym życiu atakom serca.

Dla przykładu, fińskie badanie przeprowadzone na mężczyznach będących w średnim wieku i nie chorujących wcześniej na chorobę serca wykazało, że uczestnicy testu z niedoborem witaminy C byli 3,5 raza bardziej narażeni na atak serca w porównaniu do osób z prawidłowym poziomem, nawet przy uwzględnieniu palenia i innych istotnych czynników ryzyka.[29] Doprowadziło to naukowców do wysnucia wniosku, że niedobór witaminy C, oceniany jako niskie stężenie w osoczu, jest istotnym czynnikiem ryzyka zawału serca.

Kolejne badanie dowiodło, że 1/4 pacjentów spożywających największą ilość witaminy C była aż o 80% mniej narażona na zawał serca.[30] Co więcej, brytyjskie testy odkryły, że w porównaniu do zdrowych uczestników stężenie witaminy C w surowicy jest znacznie niższe u mężczyzn, którzy właśnie doświadczyli pierwszego ostrego zawału serca.[31]

Utrzymanie optymalnego poziomu witaminy C może zatem stanowić skuteczną ochronę przed potencjalnie śmiertelnym zawałem serca.

Witamina C redukuje uszkodzenia wywołane przez atak serca

Oprócz wspomagania profilaktyki zawału serca, witamina C może również zmniejszyć uszkodzenia mięśnia sercowego powstałe w jego wyniku oraz zredukować częstotliwość późniejszych problemów sercowo-naczyniowych.

Dla przykładu, obszerne badanie prowadzone na pacjentach po przebytym ostrym zawale serca wykazało, że suplementacja dużych dawek witaminy C (1200 mg/dzień) i E (600 mg/dzień) przez jeden miesiąc zmniejszyła o około 20% łączny współczynnik zgonów, ilość ponownych ataków serca i innych ciężkich powikłań.[32] Badacze przypuszczają, że te silne przeciwutleniacze mogą łagodzić uszkodzenia oksydacyjne mięśnia sercowego spowodowane przez zawał.

Po przebytym ostrym zawale, mięsień sercowy nie pompuje krwi skutecznie, co może powodować niebezpiecznie niskie ciśnienie krwi, stan znany jako wstrząs kardiogenny. Stężenia witaminy C i innych krytycznych przeciwutleniaczy we krwi jest zmniejszone wśród pacjentów ze wstrząsem kardiogennym, co oznacza, że serce wykorzystuje te przeciwutleniacze do zapobiegania uszkodzeniom oksydacyjnym.[33] Zmniejszenie poziomu antyoksydantów (witaminy C) wiąże się również z trudnościami w przywróceniu krążenia wieńcowego po przebyciu ostrego ataku serca.[34]

Liczne badania wskazują, że leczenie witaminą C (samą bądź w połączeniu z witaminą E) może zmniejszać komplikacje i poprawić stan zdrowia po ostrym zawale serca, wpływając m.in. na poprawę przewodnictwa elektrycznego w całym mięśniu sercowym,[35] obniżenie poziomu czynników krzepnięcia, które zwiększają ryzyko wystąpienia udaru,[36] zmniejszenie stresu oksydacyjnego i zapalenia oraz zapobieganie szkodliwym zmianom w kondycji i funkcji serca.[37]

Witamina C pomaga również zwiększyć tolerancję wysiłkową u osób które przeżyły ostry zawał serca,[38] co potwierdziły badania w których stosowanie 2000 mg dawki witaminy C przed aktywnością fizyczną pomogło poprawić wydajność. Naukowcy uważają, że witamina C pomaga zmniejszyć związane ze stresem oksydacyjnym uszkodzenia współczulnego układu nerwowego po ataku serca.

Jednym z wielu rodzajów urazów, które następują po ostrym zawale serca są uszkodzenia niedokrwienno-reperfuzyjne, powstałe po przywróceniu przepływu krwi do obszarów mięśnia sercowego odciętych od dostawy krwi. Towarzyszą one również dusznicy bolesnej czy bólowi w klatce piersiowej, które są spowodowane przez chorobę wieńcową i mogą przyczyniać się do choroby naczyniowej.[39] Ponieważ tego rodzaju uszkodzenia komórkowe wywołane są prawdopodobnie przez wolne rodniki, to antyutleniacze, takie jak witamina C, mogą działać ochronnie, co potwierdziły wyniki badań przeprowadzone na zwierzętach.[40]

Testy kliniczne i badania eksperymentalne sugerują, że witamina C może chronić przed innymi chorobami serca i naczyń krwionośnych, w tym migotaniem przedsionków (nieregularne bicie serca, które zwiększa ryzyko udaru mózgu), kardiomiopatią rozstrzeniową (powiększone, osłabione serce), zastoinową niewydolnością serca, a także zaburzeniami regulacji przepływu krwi.[41] Dodatkowymi korzyściami, jakie daje stosowanie suplementacji przez pacjentów z chorobą serca jest zachowanie zdolności do odpowiadania na leki stosowane w leczeniu choroby wieńcowej, a także wpływ na wspomaganie zdrowej wagi ciała.[42]

Witamina C a niebezpieczne lipidy

Już dawno temu naukowcy odkryli, że wysoki poziom lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) jest istotnym czynnikiem predykcyjnym ryzyka choroby wieńcowej. Jednak stan chemiczny tych lipidów, również wpływa na zwiększenie prawdopodobieństwa jej pojawienia się. Dla przykładu, niedawno ujawniony raport wykazał, że utlenienie LDL zwiększa ryzyko choroby wieńcowej aż 14-krotnie, zwłaszcza u pacjentów w wieku 60 lat i młodszych.[50] Badania chemiczne wskazują, że wysokie dawki witaminy C mogą blokować niebezpieczne utlenianie lipidów we krwi o około 75%.[51]

Jak ujawniły testy, codzienna suplementacja mieszanki witaminy C i innych przeciwutleniaczy może zredukować peroksydację lipidów po przebytym zawale serca.[52] Pewna analiza sugeruje, że witamina C może w rzeczywistości być skuteczniejsza w ochronie przed utlenianiem lipidów od innych, powszechnie stosowanych przeciwutleniaczy.[53]

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że niedobór witaminy C wiąże się z wysokim stężeniem cholesterolu, którego rozkład, a co za tym idzie obniżenie poziomu we krwi wspomagają duże dawki tej witaminy. Pomimo, że niezbędne są dalsze testy w celu oceny, czy te intrygujące efekty można uzyskać również i u ludzi,[54] badania przeprowadzone w 2005 roku wykazały, że podobnie jak obniżające poziom cholesterolu leki statynowe, witamina C zmniejsza aktywację receptorów, które wiążą się z zapaleniem ścian tętnic, kluczowego etapu w wywoływaniu powstawania blaszki miażdżycowej. To odkrycie doprowadziło naukowców do wniosku, że witamina C może dzielić pewne powszechne mechanizmy działania z lekami statynowymi i zasługuje na dalsze badania jej roli w leczeniu choroby niedokrwiennej serca.[55]

Kolejne testy sugerują, że podawanie ekstraktu z owoców cytrusowych wraz z witaminą C może zwiększyć zdolność witaminy C do hamowania utleniania lipidów i wspomagania utrzymania prawidłowego ich poziomu we krwi.

Bogaty w witaminę C wyciąg z owoców cytrusowych zawiera także prozdrowotne związki zwane flawonoidami, a takie połączenie może być korzystniejsze we wspomaganiu zdrowego układu sercowo-naczyniowego niż przy oddzielnym ich stosowaniu.

Podsumowanie

Najnowsze, liczne dowody potwierdzają, że przyjmowanie dużych dawek witaminy C, oprócz wspomagania zdrowia układu odpornościowego i zwalczania infekcji, niesie korzyści również  dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego.

Nowe, intrygujące badania potwierdzają zdolność witaminy C do wspomagania profilaktyki choroby niedokrwiennej, zwiększenia przeżywalności w następstwie zdarzeń sercowych i zmniejszenia powikłań po zawale serca. Co więcej, witamina C jest silnym antyoksydantem, który chroni naczynia krwionośne przed uszkodzeniami miażdżycowymi, a jej odpowiedni poziom wydaje się odpowiadać za zarówno funkcjonowanie jak i zdrowie układu krążenia.

Wysokie dawki witaminy C coraz bardziej wydają się być istotnym elementem każdego programu zdrowotnego, który ma na celu zwiększyć ochronę układu sercowo-naczyniowego i wydłużyć długość życia.

Materiał wykorzystany za zgodą Life Extension. Wszelkie prawa zastrzeżone.